Ngày 11/12/2025, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Đầu tư 2025. Luật Đầu tư 2025 có hiệu lực từ ngày 01/03/2026.
Việc ban hành Luật Đầu tư 2025 được kỳ vọng nhằm tiếp tục bảo đảm thực hiện đầy đủ, nhất quán quyền tự do kinh doanh của người dân và hoàn thiện cơ chế phân cấp quản lý giữa các cơ quan trung ương và cơ quan địa phương đối với hoạt động đầu tư, kinh doanh. Dưới đây là tám điểm mới quan trọng:
1. Làm rõ phạm vi dự án chấp thuận chủ trương đầu tư
Tại Điều 24 Luật Đầu tư 2025 đã liệt kê cụ thể 20 loại dự án phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư làm cơ sở thực thi. Theo đó, với dự án đầu tư phát triển hạ tầng trong một số lĩnh vực quan trọng, nhạy cảm như cảng biển, sân bay, viễn thông, xuất bản, báo chí…; các dự án đề xuất sử dụng đất đai, khu vực biển; các dự án ảnh hưởng lớn đến môi trường, tiềm ẩn khả năng ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường hoặc thực hiện tại khu vực có ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh …sẽ phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư.
Trước đây, Luật Đầu tư 2020 không xác định trực tiếp nhóm dự án nào phải chấp thuận chủ trương đầu tư, mà chỉ quy định theo thẩm quyền của từng cơ quan. Cách tiếp cận mới giúp quy định rõ ràng, đồng bộ và dễ áp dụng hơn.
Khoản 8 Điều 24 quy định các dự án như: cụm công nghiệp, dự án khai thác khoáng sản, dự án đầu tư của cá nhân không thuộc diện phải có văn bản chấp thuận theo pháp luật đất đai hoặc một số dự án khác theo quy định của Chính phủ… sẽ không phải xin chấp thuận chủ trương đầu tư. Dù vậy, số lượng dự án phải thực hiện thủ tục này vẫn còn khá lớn.
Về thẩm quyền, Điều 25 quy định: Quốc hội chỉ chấp thuận chủ trương đầu tư đối với dự án cần áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt. Thủ tướng chấp thuận chủ trương đối với 8 nhóm dự án; chủ tịch UBND cấp tỉnh (thay cho UBND cấp tỉnh trước đây) chấp thuận 13 nhóm dự án;
Như vậy, luật mới đã đẩy mạnh phân cấp thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư của Quốc hội cho Thủ tướng Chính phủ và từ Thủ tướng Chính phủ cho chủ tịch UBND Cấp tỉnh nhằm cải cách thủ tục hành chính, đẩy nhanh quá trình chấp thuận chủ trương đầu tư.
2. Thu hẹp các trường hợp phải điều chỉnh dự án đầu tư
So với Luật Đầu tư 2020, Điều 33 Luật Đầu tư 2025 đã bỏ 2 trường hợp điều chỉnh dự án đầu tư là thay đổi tổng vốn đầu tư từ 20% trở lên và thay đổi công nghệ đã được thẩm định.
Luật chỉ giữ lại 5 trường hợp doanh nghiệp phải điều chỉnh chủ trương đầu tư. Quy định mới đã đơn giản hoá thủ tục, tạo thuận lợi cho nhà đầu tư, tránh việc điều chỉnh nhỏ cũng phải điều chỉnh chủ trương đầu tư.
3. Mở rộng áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt (cơ chế luồng xanh)
Điều 28 Luật Đầu tư 2025 cho phép các dự án đầu tư tại khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế và khu chức năng trong khu kinh tế, trừ dự án phải chấp thuận chủ trương đầu tư theo quy định của Chính phủ, được quyền lựa chọn đăng ký đầu tư theo thủ tục đầu tư đặc biệt (một hình thức giống như “luồng xanh” trong lĩnh vực hải quan).
Các dự án đầu tư thực hiện theo cơ chế luồng xanh sẽ không phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, thẩm định công nghệ, lập báo cáo đánh giá tác động môi trường (DTM), lập quy hoạch chi tiết 1/500, cấp giấy phép xây dựng và các thủ tục để được phê duyệt, chấp thuận, cho phép trong lĩnh vực xây dựng, phòng cháy, chữa cháy.
Nhà đầu tư chỉ cần có cam kết đáp ứng tiêu chuẩn, quy chuẩn và đề xuất dự án. Cơ quan có thẩm quyền sẽ hậu kiểm thay vì tiền kiểm.
Như vậy, so với Luật Đầu tư năm 2020, luật đã tiếp tục mở rộng đối tượng được thực hiện cơ chế luồng xanh để tạo thuận lợi tối đa về thủ tục hành chính trong các khu này.
4. Nhà đầu tư nước ngoài không phải có dự án trước khi thành lập doanh nghiệp
Khoản 2 Điều 19 Luật Đầu tư 2025 cho phép nhà đầu tư nước ngoài thành lập doanh nghiệp mà không cần có dự án đầu tư trước, nhưng phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường.
So với Luật Đầu tư 2020 (yêu cầu có dự án trước rồi mới được thành lập doanh nghiệp), đây là thay đổi lớn, giúp môi trường đầu tư thông thoáng hơn; thúc đẩy thu hút FDI và bảo đảm sự bình đẳng giữa nhà đầu tư trong và ngoài nước.
5. Điều chỉnh thời hạn hoạt động dự án đầu tư
Điều 31 Luật Đầu tư 2025 vẫn quy định thời hạn dự án đầu tư không quá 50 năm với dự án ngoài khu kinh tế hoặc không quá 70 năm với dự án trong khu kinh tế.
Điểm mới quan trọng là nhà đầu tư được điều chỉnh tăng hoặc giảm thời hạn hoạt động của dự án trong quá trình triển khai. Luật Đầu tư 2020 không cho phép điều này, chỉ cho phép gia hạn khi thời hạn sắp kết thúc.
6. Bãi bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư ra nước ngoài
Thay đổi: Bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư ra nước ngoài, chỉ còn thủ tục đăng ký giao dịch ngoại hối với Ngân hàng Nhà nước.
Mục tiêu: Đơn giản hóa quy trình, tạo điều kiện cho nhà đầu tư Việt Nam vươn ra thị trường quốc tế.
7. Chuyển nhượng dự án đầu tư có nhiều thay đổi
Thay đổi: Luật Đầu tư 2025 điều chỉnh quy định về chuyển nhượng dự án đầu tư, có nhiều điểm mới để linh hoạt hơn.
Ý nghĩa: Giúp hoạt động chuyển nhượng dự án diễn ra thuận lợi, hiệu quả hơn.
8. Cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện
So với Luật Đầu tư 2020, phụ lục IV của luật 2025 đã cắt giảm hoặc sửa đổi phạm vi của một số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Một số ngành nghề cắt giảm như: Kinh doanh làm thủ tục về thuế; kinh doanh dịch vụ làm thủ tục hải quan; dịch vụ phụ trợ bảo hiểm; kinh doanh dịch vụ cho thuê lại lao động, kinh doanh dịch vụ giám định thương mại; kinh doanh tạm nhập, tái xuất hàng thực phẩm đông lạnh; kinh doanh tạm nhập, tái xuất hàng hóa thuộc danh mục hàng hóa đã qua sử dụng
Điều 7 Luật Đầu tư 2025 cũng quy định Chính phủ công bố danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện cần thiết phải cấp phép, chứng nhận trước khi thực hiện hoạt động và danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện phải chuyển phương thức quản lý điều kiện kinh doanh từ cấp phép, chứng nhận sang công bố yêu cầu, điều kiện kinh doanh để quản lý theo phương thức hậu kiểm.
Việc cắt giảm (dù không nhiều) các ngành nghề kinh doanh có điều kiện trong luật đã góp phần thúc đẩy tự do kinh doanh và để thực hiện Nghị quyết số 66/NQ-CP ngày 26/3/2025 của Chính phủ về Chương trình cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh năm 2025 và 2026.
Do vậy. có thể thấy, Luật Đầu tư 2025 đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý về đầu tư, với định hướng rõ ràng là giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm và tạo lập môi trường thông thoáng, minh bạch hơn cho nhà đầu tư. Những sửa đổi này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy dòng vốn đầu tư, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và góp phần khơi thông nguồn lực cho phát triển kinh tế – xã hội trong giai đoạn tới.